Ποιά είναι η επίδραση της διατροφής στην Εντερική Μικροχλωρίδα? Τί θα πρέπει να ζητήσουμε να μάς πεί ένας διατροφολόγος?
Πόσο σημαντική μπορεί να είναι η επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα? Με ποιό τρόπο θα διαμορφώσω την διατροφή μου ώστε να μεγιστοποιήσω τα οφέλη της εντερικής μικροχλωρίδας?
Η επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα είναι καίρια
Σε σειρά άρθρων έχουμε αναφέρει την σημασία της εντερικής μικροχλωρίδας στην υγεία του ανθρώπου.
Πράγματι, σήμερα είναι κοινά αποδεκτό ότι οι άνθρωποι οι οποίοι συντηρούν μεγάλη ποικιλομορφία και υψηλούς πληθυσμούς από εντερικά βακτήρια βρίσκονται σε ένα καθεστώς ευβίωσης, το οποίο σημαίνει σωματική και νοητική ευεξία και μεγαλύτερη πιθανότητα μακροζωίας.
Το εντερικό σύστημα του ανθρώπινου οργανισμού φιλοξενεί πολλά τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς, κυρίως βακτήρια. Εντύπωση δε προκαλεί το γεγονός ότι ο αριθμός αυτών των μικροοργανισμών υπερβαίνει κατά πολύ τον αριθμό των ανθρώπινων κυττάρων. Τα βακτήρια της εντερικής μικροχλωρίδας δεν είναι κάποιοι μικροοργανισμοί οι οποίοι απλά υπάρχουν μέσα μας. Αλλά, αυτοί οι μικροοργανισμοί αλληλοεπιδρούν πολλαπλώς και συμμετέχουν ενεργά σε πλήθος βιολογικών διεργασιών σε συνεργία με τα διάφορα τμήματα του ανθρώπινου οργανισμού. Μέσω των μεταβολιτών που παράγουν, τα εντερικά βακτήρια μπορούν να επηρεάζουν το ορμονικό σύστημα, την όρεξη, τον μεταβολισμό της γλυκόζης και των λιπών, καθώς και να αλληλοεπιδρούν με μηχανισμούς που σχετίζονται με την ενεργειακή ισορροπία και την ομοιόσταση του οργανισμού.
Παρόλο πού η εντερική μικροχλωρίδα εξαρτάται από πληθώρα παραγόντων όπως η διατροφή, η χρήση αντιβιοτικών φαρμάκων, η ηλικία, το περιβάλλον, η ψυχολογική κατάσταση, η φυλή, κ.ά., εντούτοις η διατροφή φαίνεται ότι αποτελεί τον πλέον κρίσιμο παράγοντα.
Οι εταιρίες τροφίμων και ποτών μέσω των διαφημίσεων προσπαθούν να κάνουν το μαύρο άσπρο, και να πείσουν τους καταναλωτές ότι τα προϊόντα τους συνδέονται με την υγεία, με την ομορφιά, με την χαρά, με το image, με το prestige, με την αυτοπεποίθηση, με την επιτυχία. Ενώ, αποδεδειγμένα, πέρα όλων των άλλων, η κατανάλωση αυτών των τροφίμων επηρεάζει δυσμενώς την εντερική μικροχλωρίδα, προωθεί ένα καθεστώς δυσβίωσης και ουσιαστικά καταστρέφει την υγεία του ανθρώπου.
Επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα – Εντερική μικροχλωρίδα υπό πολιορκία
Σήμερα, η διατροφή του μέσου δυτικού ανθρώπου περιλαμβάνει υψηλές ποσότητες από υπερ επεξεργασμένα τρόφιμα.
Στην ίδια συχνότητα, ορισμένες εταιρίες εκμεταλλεύονται την ασάφεια – ίσως και τη σύγχυση – που επικρατεί γύρω από τη διατροφή, και προωθούν προϊόντα τα οποία δημιουργούν την εντύπωση στο κοινό ότι προάγουν την υγεία. Για παράδειγμα, σκευάσματα και τρόφιμα ενισχυμένα με πρωτεΐνη, μπάρες, ροφήματα ή επιδόρπια προβάλλονται ως απαραίτητα για την ενέργεια, τη μυϊκή ανάπτυξη ή τη γενικότερη ευεξία. Ωστόσο, οι καταναλωτές θα πρέπει να γνωρίζουν ότι η ποιότητα των πρωτεϊνών που περιέχουν αυτά τα προϊόντα αμφισβητείται έντονα. Από την άλλη μεριά, η επιπλέον πρόσληψη πρωτεΐνης δεν φαίνεται ότι αποτελεί πραγματική διατροφική ανάγκη για τον μέσο δυτικό καταναλωτή. Στην πραγματικότητα συμβαίνει το αντίθετο. Μιά υπερβολική πρόσληψη πρωτεΐνης μπορεί να αυξήσει το μεταβολικό φορτίο του ήπατος και των νεφρών και να επιδράσει αρνητικά στην υγεία μας.
Αυτές οι τροφές, πλην όλων των άλλων, δεν περιέχουν συστατικά ικανά να αποτελέσουν πηγή θρεπτικών ουσιών για τα εντερικά βακτήρια.
Κατά συνέπεια η κατανάλωση αυτών των τροφίμων θα έχει αρνητική επίδραση στην εντερική μικροχλωρίδα και θα προάγει ένα καθεστώς δυσβίωσης.
Γιατί η διατροφική ποικιλομορφία (diversity) έχει μεγάλη σημασία? Διότι η κατανάλωση διαφορετικών τροφίμων συμβάλλει στην εγκατάσταση και στην διατήρηση μιάς μεγαλύτερης ποικιλίας μικροοργανισμών στο έντερο. Όσο μεγαλύτερη η ποικιλομορφία τόσο περισσότερο θωρακισμένο είναι όχι μόνον το εντερικό σύστημα αλλά συνολικά ο οργανισμός μας. Γιατί? Υψηλή ποικιλομορφία σημαίνει σύνθετο οικοσύστημα με έντονες αλληλοεπιδράσεις και πληθώρα μεταβολικών προϊόντων. Εμείς μόνον να ωφεληθούμε έχουμε από αυτήν την κατάσταση.
Επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα –Κατανάλωση τροφών φυτικής προέλευσης
Σε αντίθεση, τα τρόφιμα φυτικής προέλευσης περιέχουν σε μεγάλο βαθμό φυτικές ίνες και άλλες πρεβιοτικές και βιοδραστικές ενώσεις, οι οποίες αποτελούν πηγή θρεπτικών ουσιών για τα εντερικά βακτήρια.
Τα ακατέργαστα ή τα ήπιας επεξεργασίας φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης, και ξηροί καρποί είναι σημαντικό να αποτελούν ένα βασικό τμήμα της καθημερινής διατροφής. Όταν ακολουθούμε παραδοσιακές δίαιτες, πλούσιες σε φρούτα, λαχανικά και όσπρια, τότε υπάρχουν υψηλοί πληθυσμοί από συμβιωτικά (commensal) βακτήρια τα οποία ανήκουν σε Γένη όπως Prevotella, Treponema, Xylanibacter, Lactobacillus, και Bifidobacteria, ενώ προωθείται και η ανάπτυξη του Είδους Akkermansia muciniphila και του Είδους Faecalibacterium prausnitzii. Πολλά από αυτά τα Είδη θεωρείται ότι έχουν ευεργετικές ιδιότητες.
Η κατανάλωση αυτών των τροφών θα αυξήσει την ποικιλομορφία των μικροοργανισμών της εντερικής μικροχλωρίδας και θα προωθήσει ένα καθεστώς ευβίωσης.
Στον αντίποδα. Όταν καταναλώνουμε μεγάλες ποσότητες ζωικών πρωτεϊνών και κορεσμένων λιπαρών κυριαρχεί το Γένος Bacteroides. Είναι φανερό λοιπόν ότι ανάλογα με το είδος της διατροφής μπορεί να ενισχυθεί η ανάπτυξη συγκεκριμένων εντερικών βακτηρίων έναντι άλλων.
Επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα –Μια προσανατολισμένη μικροχλωρίδα προϋποθέτει και ένα συγκεκριμένο διαιτολόγιο
Η πλούσια μικροβιακή ποικιλομορφία προάγεται από τη διατροφική ποικιλομορφία.
Στο παχύ έντερο διαβιούν χιλιάδες Είδη βακτηρίων. Ποιανού Είδους την ανάπτυξη θέλω να προωθήσω? Θέλω μικροοργανισμούς να με βοηθήσουν να αδυνατήσω? ή θέλω μικροοργανισμούς να αποικοδομούν τοξικούς μεταβολίτες? Θέλω μικροοργανισμούς να ενεργοποιούν την αναγέννηση των κυττάρων? ή θέλω μιά εντερική μικροχλωρίδα να εκπαιδεύει το ανοσοποιητικό σύστημα? Θα πρέπει να κατευθύνω την διατροφή μου έτσι ώστε να προωθήσω την ανάπτυξη εκείνων των κατάλληλων Ειδών μικροοργανισμών
Η κατανάλωση διαφορετικών τύπων τροφίμων παρέχει ποικιλία θρεπτικών υποστρωμάτων, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν από διαφορετικά Είδη βακτηρίων, επιτρέποντας έτσι την ανάπτυξη ενός πιο σύνθετου και σταθερού μικροβιακού οικοσυστήματος στο έντερο.
Ωστόσο, εμείς πολλές φορές ενδιαφερόμαστε να προωθήσουμε την ανάπτυξη συγκεκριμένων Ειδών μικροοργανισμών.
Για να προωθήσω την ανάπτυξη των Bifidobacteria θα καταναλώσω τροφές με φρουκτοολιγοσακχαρίτες [Fructooligosaccharides (FOS)] και γαλακτοολιγοσακχαρίτες, [Galactooligosaccharides (GOS)]. Για την ανάπτυξη του Akkermansia muciniphila θα καταναλώσω τροφές με πολυφαινόλες και για την ανάπτυξη του Christensenella minuta θα καταναλώσω τροφές με την κατάλληλη μορφή αμύλου, όπως κρύες βραστές πατάτες.
Η Δύναμη της Εντερικής Μικροχλωρίδας
Μελέτες έχουν δείξει ότι συγκεκριμένα Είδη βακτηρίων μπορούν να επηρεάσουν το μεταβολικό και το ορμονικό σύστημα του οργανισμού.
Είναι αλήθεια, ότι πολλοί άνθρωποι υπέρβαροι, παχύσαρκοι ξεκινούν δίαιτα. Δίαιτα ουσιαστικά προσανατολισμένη στην μείωση της ημερήσιας θερμιδικής κατανάλωσης, Ορισμένοι από αυτούς χάνουν λίγα ή και περισσότερα κιλά. Αλλά, μετά από ένα χρονικό διάστημα τα ξαναπαίρνουν. Το γεγονός αυτό θέτει ένα σημαντικό ερώτημα. Μήπως η προσπάθεια δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στο να τρώμε λιγότερο, αλλά και στο να αλλάξουμε ουσιαστικά το οικοσύστημα των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας?
Αυτό σημαίνει ότι η προώθηση της ανάπτυξης αυτών των Ειδών μπορεί να βοηθήσει υπέρβαρους και παχύσαρκους να αδυνατίσουν.
Επίσης τα Είδη Oxalobacter formigenes, Enterococcus faecalis και αρκετά Είδη του Γένους Bifidobacteria αποικοδομούν το οξαλικό άλας, το οποίο προσλαμβάνουμε με την τροφή.
Παρουσία οξαλικών αλάτων στα νεφρά. Συστήνεται η αποφυγή τροφών οι οποίες περιέχουν οξαλικά άλατα. Τί άλλο θα μπορούσαμε να εφαρμόσουμε? Μήπως να σχεδιάζαμε την διατροφή μας με τέτοιο τρόπο ώστε να προωθείται η ανάπτυξη βακτηρίων τα οποία αποικοδομούν τα οξαλικά άλατα των τροφών?
Αυτό το οξαλικό άλας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για τον σχηματισμό λίθων στα νεφρά.
Επομένως, τα άτομα που υποφέρουν από σχηματισμό λίθων στα νεφρά θα μπορούσαν, πέρα από την αποφυγή τροφών πλούσιων σε οξαλικά, να τροποποιήσουν την εντερική μικροχλωρίδα τους με τρόπο που να ευνοεί την παρουσία βακτηρίων ικανών να αποδομούν αποτελεσματικά τα οξαλικά άλατα.
Ποιές τροφές θα πρέπει να καταναλώνω ώστε να προωθήσω την ανάπτυξη των Ειδών Oxalobacter formigenes, Enterococcus faecalis και Ειδών του Γένους Bifidobacterium πού αποικοδομούν το οξαλικό άλας?
Πώς τα εντερικά βακτήρια μπορούν να επηρεάσουν την Υγεία μας
Ορισμένα άλλα Είδη εντερικών βακτηρίων έχουν επίσης την ικανότητα να διασπούν τοξικούς μεταβολίτες, και έτσι να απομακρύνουν τις επιβλαβείς ουσίες.
Διάφορα βακτήρια της εντερικής μικροχλωρίδας έχουν την φυσιολογία και διαθέτουν το κατάλληλο ενζυμικό σύστημα ώστε να μεταβολίζουν βλαβερές ουσίες και με τον τρόπο αυτόν να αποτοξινώνουν τον οργανισμό μας. Ποιές τροφές θα πρέπει να καταναλώνω ώστε να ενισχύσω την ανάπτυξη αυτών των βακτηρίων?
Συνεπώς, σχεδιάζω και ακολουθώ μια συγκεκριμένη διατροφή ώστε να προωθήσω την ανάπτυξη αυτών των μικροοργανισμών
Επίδραση της διατροφής στην εντερική μικροχλωρίδα – Κίνδυνοι της Εντερικής Μικροχλωρίδας
Το παχύ έντερο (colon) αποτελείται από διάφορα τμήματα. Εμάς μάς ενδιαφέρει το επιθήλιο (epithelium).
Προσέξτε τώρα το πώς η αλληλοεπίδραση τροφής και βακτηρίων χτυπά το καμπανάκι του κινδύνου.
Η υψηλή κατανάλωση ζάχαρης και απλών σακχάρων (γλυκόζη, φρουκτόζη) προωθεί την ανάπτυξη συγκεκριμένων βακτηρίων, όπως το Akkermansia muciniphila και το Bacteroides fragilis.
Τα βακτήρια εκκρίνουν εξειδικευμένα ένζυμα, βλεννολυτικά ένζυμα (γλυκοζυλικές υδρολάσες και βλεννινάσες) για να διασπάσουν τη βλέννη (την γλυκοπρωτεΐνη βλεννίνη) και να τραφούν.
Υπό φυσιολογικές συνθήκες, τα βακτήρια αυτά τρέφονται με φυτικές ίνες.
Όταν όμως η διατροφή στερείται ινών, τότε τα βακτήρια αυτά στρέφονται στη μόνη διαθέσιμη πηγή υδατανθράκων, πού είναι οι γλυκοπρωτεΐνες (mucin) που αποτελούν το προστατευτικό στρώμα του εντέρου.
Δείτε το πώς μιά δίαιτα φτωχή σε φυτικές ίνες μπορεί να οδηγήσει στην αποδόμηση της βλέννας του παχέος εντέρου από τα εντερικά βακτήρια.
Η συνεχής αποδόμηση οδηγεί σε επικίνδυνη λέπτυνση της προστατευτικής στοιβάδα της βλέννης του παχέος εντέρου.
Με τη βλέννη κατεστραμμένη, ο εντερικός φραγμός αποδυναμώνεται, επιτρέποντας σε παθογόνους μικροοργανισμούς και τοξίνες να έρθουν σε άμεση επαφή με τα επιθηλιακά κύτταρα του βλεννογόνου, γεγονός που μπορεί να προκαλέσει λοιμώξεις ή χρόνιες φλεγμονώδεις παθήσεις.
Με ποιό τρόπο τα ζυμωμένα τρόφιμα θα επιδράσουν στην εντερική μικροχλωρίδα?
Ζυμωμένα τρόφιμα και εντερική μικροχλωρίδα – Τα ζυμωμένα τρόφιμα περιέχουν βιοδραστικά συστατικά
Έχουμε πολλάκις αναφερθεί στην ευεργετική επίδραση των ζυμωμένων τροφίμων στην εντερική μικροχλωρίδα.
Στην προοπτική της ανάπτυξης συγκεκριμένων Ειδών μικροοργανισμών στο εντερικό προφίλ, με ποιό ρυθμό θα πρέπει να καταναλώνουμε τα ζυμωμένα γάλατα όπως το κεφίρ? Είναι καλύτερα να το καταναλώνουμε γρήγορα, μονορούφι? Ή αργά, γουλιά-γουλιά? Ή μήπως πολύ αργά? Το κεφίρ είναι καλύτερα να το καταναλώνουμε το πρωί που ξυπνάμε ή το βράδυ πριν κοιμηθούμε? Το κεφίρ είναι καλύτερα να το καταναλώνουμε με άδειο ή με γεμάτο στομάχι? Είναι καλύτερα να το καταναλώνουμε με φρούτα ή με λαχανικά? Με δημητριακά ή με ξηρούς καρπούς?
Πράγματι, οι μικροοργανισμοί μεταβολίζουν τα συστατικά του τροφίμου και παράγουν προϊόντα τα οποία μπορεί να προωθήσουν την ανάπτυξη ωφέλιμων εντερικών βακτηρίων.
Παρουσία εξωπολυσακχαριτών σε ζυμωμένα γάλατα. Στην προοπτική της ανάπτυξης συγκεκριμένων Ειδών μικροοργανισμών στο εντερικό οικοσύστημα, ποιά ζυμωμένα γάλατα είναι καλύτερα να καταναλώνω με φρούτα? Να τα καταναλώνω πριν, ταυτόχρονα ή δύο ώρες μετά? Ποιά ζυμωμένα γάλατα είναι καλύτερα να καταναλώνω με λαχανικά? Με δημητριακά? Με ξηρούς καρπούς?
Για παράδειγμα, τα οξυγαλακτικά βακτήρια πού χρησιμοποιούνται στην παρασκευή ζυμωμένων γαλάτων παράγουν εξωπολυσακχαρίτες οι οποίοι θεωρούνται ότι περιέχουν βιοδραστικά συστατικά.
Αυτοί οι εξωπολυσακχαρίτες μπορούν να μεταβολιστούν από τους μικροοργανισμούς του παχέος εντέρου σχηματίζοντας λιπαρά οξέα βραχείας αλυσίδας, όπως οξικό, προπιονικό και βουτυρικό οξύ.
Προβιοτικό ρόφημα Salgam. Ποιά ζυμωμένα τρόφιμα είναι καλύτερα να καταναλώνω με το κρέας? Μπορεί το κρέας να αποτελέσει καταφύγιο για τους μικροοργανισμούς των ζυμωμένων τροφίμων ώστε να επιβιώσουν των δυσμενών συνθηκών και να φθάσουν ζωντανοί στο παχύ έντερο?
Αυτά τα οξέα όχι μόνο παρέχουν ενέργεια στα επιθηλιακά κύτταρα, αλλά παίζουν επίσης ρόλο στην πρόληψη του καρκίνου του παχέος εντέρου.
Ζυμωμένα τρόφιμα και εντερική μικροχλωρίδα – Τα ίδια τα ζυμωμένα τρόφιμα περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς
Τα ίδια τα ζυμωμένα τρόφιμα περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς, μερικοί από τους οποίους μπορούν να αντέξουν τις δύσκολες συνθήκες του στομάχου και να φτάσουν ζωντανοί μέχρι το παχύ έντερο. Όταν καταναλώνουμε ζυμωμένα τρόφιμα (τα οποία περιέχουν όσο το δυνατόν προβιοτικούς μικροοργανισμούς) σε καθημερινή βάση, τότε προάγουμε την υγεία μας.
Αλλά, επίσης, τα ίδια τα ζυμωμένα τρόφιμα μπορεί να περιέχουν ζωντανούς μικροοργανισμούς, ορισμένοι από τους οποίους είναι ικανοί να επιβιώσουν από τις δυσμενείς συνθήκες του στομάχου και να φθάσουν ζωντανοί στο παχύ έντερο,
Εκεί μπορούν να αλληλοεπιδράσουν με την ήδη υπάρχουσα μικροχλωρίδα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, να εγκατασταθούν προσωρινά στο εντερικό οικοσύστημα, συμβάλλοντας στη λειτουργική του ισορροπία.
Θέλω να επιτύχω μία όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερη εγκατάσταση των προβιοτικών μικροοργανισμών των ζυμωμένων τροφίμων. Αυτά τα ζυμωμένα τρόφιμα θα πρέπει να τα καταναλώσω με γαλακτοολιγοσακχαρίτες ή με φρουκτάνες? Ποιά Είδη μικροοργανισμών θα ευνοηθούν από τους γαλακτοολιγοσακχαρίτες? Ποιά Είδη θα επωφεληθούν από την κατανάλωση των φρουκτανών?
Ανάλογα λοιπόν με το είδος του ζυμωμένου τροφίμου που καταναλώνουμε τακτικά, μπορούμε να ευνοήσουμε την ανάπτυξη συγκεκριμένων Ειδών μικροοργανισμών στο εντερικό μας σύστημα.
Κατανάλωση ζυμωμένων τροφίμων- Συμπέρασμα
Μια άλλη ερώτηση πού απασχολεί έναν καταναλωτή είναι: Όταν καταναλώνω ζυμωμένα τρόφιμα, είναι προτιμότερο να τα καταναλώνω μαζί στο ίδιο γεύμα ή είναι καλύτερα να υπάρχει χρονική απόσταση μεταξύ τους? Ο τρόπος με τον οποίο εγώ μπορώ να αξιοποιήσω την κατανάλωση των ζυμωμένων τροφίμων στον μέγιστο βαθμό, παραμένει κάθε φορά ένα κρίσιμο ερώτημα!
Τα οφέλη των ζυμωμένων τροφίμων εξαρτώνται από τον τρόπο κατανάλωσης.
Ανάλογα την πρακτική πού εφαρμόζουμε τα οφέλη της κατανάλωσης ζυμωμένων τροφίμων μπορεί να μεγιστοποιηθούν αλλά μπορεί και να είναι μηδαμινά.
Αυτό θα πρέπει να απασχολεί ιδιαίτερα όσους καταναλώνουν συνειδητά προβιοτικά σκευάσματα και ζυμωμένα τρόφιμα.
ΔΕΙΤΕΤΟΒΙΝΤΕΟ
Δείτεπερισσότερα
Fermented foods, their microbiome and its potential in boosting human health. Valentino V, Magliulo R, Farsi D, Cotter PD, O’Sullivan O, Ercolini D, De Filippis F. Microb Biotechnol. 2024 Feb;17(2)
Personalized nutrition, microbiota, and metabolism: A triad for eudaimonia. S., Muhammad & Shahid, Aqsa & Asghar et al. (2022). Frontiers in Molecular Biosciences. 9. 1038830.
Gut Microbiota: Interactive Effects on Nutrition and Health by Edward Ishiguro, Natasha Haskey, and Kristina Campbell (Elsevier, 2nd Edition, 2023)
Personalized Diets based on the Gut Microbiome as a Target for Health Maintenance: from Current Evidence to Future Possibilities. Song, Eun-Ji & Shin, Ji-Hee. (2022). Journal of Microbiology and Biotechnology. 32.
Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Εάν συνεχίσετε να χρησιμοποιείτε τη σελίδα, θα υποθέσουμε πως είστε ικανοποιημένοι με αυτό.
Ζυμωμένα τρόφιμα και Μικροβιακή Χλωρίδα του Εντέρου – Όλα όσα θα πρέπει να γνωρίζετε
Η σύνθεση της Εντερικής Μικροχλωρίδας θα οδηγήσει στην Ευβίωση ή στην Δυσβίωση?
Διατροφή και Εντερικό Μικροβίωμα – Να γιατί θα πρέπει να αλλάξω την διατροφή μου!
Προπιονικά Βακτήρια – Πώς δημιουργούν τις οπές στο Emmental και στην γραβιέρα? Ποιά η συμμετοχή τους στο flavor?
Μεσόφιλα Οξυγαλακτικά Βακτήρια – Ποιά να επιλέξω?
Facebook Comments